De Westerse cultuur heeft Moeder Aarde van ons vervreemd en aan ons onderworpen.
In 1992 volgde ik een doctoraal moduul Vrouwenstudies in de wijsbegeerte aan de UVA. Op de literatuurlijst stond een boek van Carolyn Merchant. The Death of Nature: Women, Ecology, and the Scientific Revolution uit 1980. Het boek dat ik ook Peter Louter aanraadde onder zijn bijdrage Moeder Aarde in plaats van god centraal. Toentertijd heb ik een paper naar aanleiding van dit boek geschreven. Na wat zoeken in mij archieven heb ik een handgeschreven versie teruggevonden, ingescand en het nodige bewerkt. Hieronder het resultaat. Wel een lang stuk overigens. Maar dat mag ook wel weer na de fotomanie van de laatste tijd.
Het titelblad van Haechts en De Jode’s Mikrokósmos. Parvus mundus, Antwerpen, 1579. De bol van de makrokosmos wordt herhaald in het bolvormig hoofd van de mens, de mikrokosmos. De vier humores waaruit het lichaam is samengesteld zijn aangeduid door de vier natuurelementen, voorgesteld door dieren: de kameleon staat voor de lucht, de salamander voor het vuur, de mol voor de aarde en een steur voor het water. De vier winden die vanuit de vier hoeken blazen, suggereren de eenheid tussen beide kosmossen.
Deelnemerslijst
Hoi Ina,
Dit onderwerp heeft zeker mijn interesse en de samenhang met ecologie, waar ik weinig van af weet, verbreedt het.
Ik heb de bijdrage uitgeprint, kreeg echter 20 bladzijdes met de hele rand erbij;-), ipv de 5 tekst
en zal het eens rustig lezen.
Bedankt hiervoor.
Zelf heb ik al eens geblogd over ds. Annine van der Meer ( gepromoveerd godsdienstwetenschapper, die veel van matriarchaten afweet en boeken er over schrijft)
Als je haar naam googelt kom je een hele academie tegen met veel onderzoeken.
Niet dé westerse cultuur, maar het joods-christelijke deel ervan. Tezamen met het zenuwzieke intellectualisme, dat alleen maar letters vreet en verhaaltjes verkoopt.
De scheidslijn kan nu gemakkelijk getrokken worden, en ligt aan de rand van de grote stad en metropool. Daarbinnen wonen de uitvreters, in hun monsterlijke torens, en daarbuiten leven de mensen die zich door hen daarbinnen hebben laten koeieneren.
Wat nodig is, is een opstand van mensen die voor het land zorgen.
Boycot de kosmopolieten met hun land en aarde verslindende ideologieen.
Weg met de woestijnbewoners, de nomaden. Intellectueel of met kameel.
Het is heel mooi wat je hier schrijft, maar toch weer geheel van uit de mens gezien. En over het grote probleem, de overbevolking niets. Toch zal hier het eerst wat aan gedaan moeten worden, anders worden we gedwongen en dat zal niet zachtzinnig zijn.
@ laila : Je had ook de tekst even kunnen kopieren en plakken in Word…;-)
Je had mij al eens eerder gewezen op Annine v.d. Meer.
Het boek van Merchant blijft m.i. ook een aanrader.
@ Ruud : Heb je het stuk hellemaal gelezen? Welke Verlichte moderne denker heeft zich tegen het mechanische wereldbeeld verzet. Het Vrijemarkt denken is volledig gebasseert op dit beeld.
Pas sinds de opkomst van het postmodernisme, feminisme en ecologisch denken lijkt men een beetje afstand te nemen.
@ Antoinette : Je zou kunnen beargumenterebn dat de overbevolking ook voortkmt uit dit zelfde mechanistische denken. Maar dat levert een bijdrage op zich op.
Het redeneren in voorgaande denkers is een vorm van zenuwziek intellectualisme. Neem je eigen omgeving waar, en denk voor jezelf.
Dan zijn zowel symptomen als conclusies duidelijk genoeg.
@ Ruud : Wanneer je de zwaartekracht wil begrijpen en uitleggen lees je toch ook ttheorieën uit het verleden of volstaat dan ook de waarneming datalles wat valt naar beneden valt…
Ina wat betreft zwaartekracht hoef je weinig woorden te gebruiken maar als je naar de omgeving kijkt is er heel wat meer filosofie nodig… Ik denk dat Ruus dat bedoelt.
Met zwaartekracht hebben we niet zoveel moeilijkheden. Spring van de vensterbank en je ziet dat je steeds naar beneden valt.
Je zoekt… en dat is goed.
groet
Goed stuk, hoewel ik altijd wat moeite houd met ecofeminisme. Zoals Antoinette al aanduidt: het blijft sterk mens-georiënteerd. In ecofeministische kringen is naar mijn weten inmiddels redelijk geaccepteerd dat je de ‘masculiene rolpatronen’ niet diepgaand kan bekritiseren zonder een even diepgaande kritiek van de feminine patronen. Sterker nog, zijn de (ddor zowel feministen als ‘mechanische denkers’) gebruikte dualismen man-vrouw, ratio-emotie, mens-natuur niet juist een symptoom van de westerse cultuur in zichzelf? Ik kan je in dit verband Valery Plumwood aanraden (o.a. Environmental Culture (2001). Ik kan me vinden in de volgende woorden van haar: ‘We need to understand and affirm both otherness and our community with the earth’ (Feminism and the Mastery of Nature (1993), p. 137).
Goed dat dit even een onderwerp is op het blog, inspirerend, dank daarvoor.
Groet,
Buitendijks
Het boek heb ik inmiddels besteld.
Je overwegingen kan ik voor een groot stuk delen als we religies patriarchaal noemen en mede verantwoordelijk stellen voor de overbevolking.
Ina Dijstelberge / 22-04-2009 16:56
@ Ruud : Wanneer je de zwaartekracht wil begrijpen en uitleggen lees je toch ook ttheorieën uit het verleden of volstaat dan ook de waarneming datalles wat valt naar beneden valt…
Reactie:
Dat klopt. Maar nu vergelijk je de gang van zaken in een natuurwetenschap met die in een menswetenschap. Dat is niet geldig, want mens-wetenschappen (waaronder ook filosofie) geloven niet in wetenschappelijke objectiviteit.
Dat is de eerste stap die men/je moet nemen in wat ik heel kortaf en gemakzuchtig omschreef als “denk voor jezelf”.
Robert heeft dat laatste kennelijk wel gedaan, want hij komt op ongeveer hetzelfde antwoord als ik. Dat heet “intersubjectiviteit” – de voorbode van objectiviteit.
Reactie is geredigeerd
Het lijkt wel een sprookje, zo een studie. Ik ben voor scheiding van sprookjes en Engels, de sprookjes bevatten de waarheid en Engels niet.
@ Robert : Een Beta voorbeeld is voor Ruud meer aansprekend, maar het zien vallen betekent nog iet dat je het gedrag begrijpt. Je kunt hoogstens de constante vaststellen. Het waarom doorgronden vergt meer, daar kan Newton over meepraten.
Dat filosofie een weg/instrument is om de wereld zoals ik die aanschouw te doorgronden is, zoals Ruud ook nu weer opmerkt, van nul of generlei waarde.
Altijd zoekende is ook dit stuk slechts een moment opname en wel uit 1992.
@ Buitendijks : Het is niet zo dat ik het ecofeminisme omarmd heb. In 1992 vond ik het echter een hanteerbare theorie waarmee ik de mens weer terug kon plaatsen op de aarde en de vrouw/het vrouwelijke terug te halen in de mens.
Ik ken Valerie Plumwood van het boek :Feminism and the Mastery of Nature.
Het boek wat jij noemt heb ik niet gelezen, maar staat nu op mijn lijst.
@ Peter : Ook de schrijfster die Buitendijks noemt is een aanrader. Wat monotheistische godsdiensten betreft, volgens mij maak ik in het begin duidelijk dat deze een exponent zijn van de patriarchale orde.
@ Ruud : Hoe kom je erbij dat Wijsbegeerte wetenschappelijke objectiviteit ontkent?
@ Wiljan : Meestal zijn de zaken niet wat ze lijken.
Het kost -ook- de moderne(postmoderne) mens blijkbaar enorm veel moeite volwassen te worden en “Moeder Aarde” en haar “oikos” (geestelijk) te verlaten. In de eerste kosmische verkenningen van de meest recente eeuwen probeert de mensheid het leuk te houden in een soort puberale afzet tegen zelfstandigheid in die grote duistere kosmos. De ecologische ernst van ons wereldbolletje doet langzaam inzien dat die grote kosmos toch ons nieuwe “thuis” en werkterrein is/wordt. Al onze vrouwelijke en mannelijke eigenschappen zullen we nodig hebben om die “grote stap” de kosmos in te kunnen nemen. We zullen eraan moeten geloven, in alle betekenissen van die zin. Ook met mijn geloof, dat die grote kosmos -hoe “duister”ook- geen goddelijke, laat staan demonische krachten herbergt. We zijn ‘geroepen’ om ook deze klus met al onze moed aan te pakken!
Joost, mooi!
Ojee, inderdaad wat lang nu. Maar het begin doet het ergste vermoeden?
Hier een goede site over het debunken van de mythen rond de matriarchale prehistorie, moedergodinnen e.d.: http://www.debunker.com/patriarchy.html
(Overigens kwam ik hier door Peter L’s voorlaatste blog).
Reactie is geredigeerd
@ Joost : Des te meer zaak dat we het vrouwelijke en het mannelijke van hun karikaturale en trekken moeten ontdoen en uit hun afgescheiden en tegenover elkaar gestelde domeinen moeten bevrijden.
Je reactie verwoord trouwens prrachtig de afbeelding.
@ Bernard : het middenstuk is wat mij betreft het belangrijkst, omdat dit de overgang van een organisch naar het moderne mechanistische wereld/mensbeeld beschrijft.
Mythen, sprookjes e.d. zijn een verbeelding en als zodanig interessant voor mij.
De bijdrage was ook een reactie op Peter’s bijdrage, omdat deze mij een flashback van 17 jaar gaf.;-)
@Bernard en @Ina: Moeder- en andere godinnen ‘waren’ er natuurlijk wel, het is de theorievorming er omheen die vol gaten zit. De godenwereld gaat niet over mensen, maar over natuur en kosmos.
Sinds enkele jaren wordt er trouwens in de wetenschap geloof gehecht aan amazone-maatschappijen – kijk maar op wikipedia bij ‘amazonen’. (Het is er een beetje een vreemd entry door geworden, alsof we nou Diodorus S. serieus moeten gaan opvatten, maar aan het eind hebben ze het over dat bewuste onderzoek.)
In het eerste stuk stonden al zoveel onwaarheden en onjuistheden, dat het nivo van het stuk dermate was, dat het verspilling van papier was.
nou heb ik al geen hoge pet van die “vrouwenstudies”; ze hebben nul en generlei waarde en zijn in het leven geroepen door mannen die bang zijn voor hun domme ega, die toch ook een titeltje moet hebben m want dat is zo leuk voor de buren.
Als dit is wat uit een faculteit komt heb ik maar een enkel advies; faculteit sluiten en er een oudpapier handel in zetten of zo; iets maatschappeliijk relevants.
——
Het ware beter, dat het geld van deze faculteit aan de bijstandsvrouwen was besteed, dan was er nog iets goeds van gekomen.
De westerse cultuur heeft er voor gezorgd dat de levensverwachting is verdubbeld.
Beetje laat.., maar nooit te laat voor de opmerking (dat): “het inzicht, dat de mensheid onderwerpelijk is aan een “eeuwigdurende” domheid, per definitie dan leidt tot een Intellectuele Revolutie”. (Denkt u de rest van de dag hier eens over na…)
Voorts:
Ruud (22:04/15:31) spreekt uit een innerlijke tegenstrijdigheid; kosmopolieten zijn namelijk ook mensen en medewereldburgers en het maakt niet uit of ze “in de stad” wonen dan wel “op het land” wonen. Bovendien zullen de landheren en de grootgrondbezitters het ook niet met Ruud eens zijn.
De ‘Intellectuele Revolutie’ betekent wel de oplossing.
@Ina,
Mooi en terecht dat je mythen, sprookjes e.d. een verbeelding vind en als zodanig interessant. Maar ik gebruikte het hier in de betekenis van ‘niet bestaand/nooit bestaand hebbend’, en dan minder vleiend bedoeld.
Zie ook Meneer Opinie’s voorlaatste blog.
@Joke,
dat van die amazones ga ik morgen eens lezen.
@Ina
@Bernard
@Joke Mizée
Klaarblijkelijk sprak ik toch in een soort onbegrepen koeterwaals-chinees (24.04;9:40 uur)of men is simpelweg Oostindisch doof en blind vanwege andere motieven om niet te lezen wat ik schreef!
Het zal bij het fenomeen horen dat ik “de eeuwigdurende domheid” ben gaan noemen.
Ja, ja, roept en komt u maar met uw commentaren!
Kijk een sbij mij wat je in je tuintje moet hebben.
@ Joke : Natuurlijk wordt er vaak lustig op losgefolisofeerd waarbij de fantasie vaak op de loop gaat met de ratio. Dee verhaelen en de verbeeldingen zoals die vanuit archeologische vondsten bekend zijn is één. Dat wat zij ons (kunnen) vertellen een ander.
De overeenkomsten tussen uitéénlopende culturen een derde.
Allen interessant.
@ PHM : Ik kan van jou ook niet verwachten dat je het leest, laat staan begrijpt.
@ en man : ‘Wat een zegen’…
@ Jan : De mens als parasiet te beschouwen geeft veel antwoorden op vragen.
@ Bernard : Meneer Opinies blog met interesse gevolgd.
@ Maria : Ik kom kijken.
@ Bernard :