Ik en de Ander, een wereld van diversiteit. [7].
Een laatste primaire onderscheidingscategorie bij positionering van (groepen) mensen binnen een gemeenschap en in de wereld, is die van de culturele en etnische bepaaldheid. De etniciteit is nauw gerelateerd aan de door Darwin geïndiceerde en de door de (zich) superieur voelende, denkende en handelende witte gemeenschap ontwikkelde rassentheorieën. Een ras is evenals het geslacht direct zichtbaar en voorhanden om als scheiding tussen groepen te dienen.
Net als bij de scheiding van de geslachten heeft ook hier de witte man de van hem afwijkende verschillen (het niet-zelf) van de mensen om hem heen gedetermineerd, gecategoriseerd, gewaardeerd en gepositioneerd. Aldus ontstond een geconstrueerde raciale en etnische hiërarchie met de gebiedende witte-man aan het hoofd die zich naar eigen lust en willekeur van de tegenover en onder zich geplaatste gedegenereerde gele man, gedienstige bruine man, slovende zwarte man en primitieve rode man kon bedienen. De rassen werden verder onderverdeeld in etnische klassen en aldus was de menselijke soort in kaart gebracht.
De cultuur waartoe een mens behoort, bepaalt in welke mate en welke vorm de mens zichzelf kan realiseren. De cultuur geeft ook de bewegingsruimte aan waarbinnen mensen kennis kunnen ontwikkelen, hun kennis kunnen vergroten en verbreden. De eigen vertrouwde cultuur wordt afgebakend door het niet-zelf, het niet-gekende, niet-vertrouwde en niet-gewenste van de ander.
Aan de grens staat een vreemdeling, een vreemdeling uit het onbekende. De vreemdeling is vijand, zij is alles wat wij niet-zijn. Maar in de ontmoeting is er ook herkenning. Herkenning van het ooit zelf vreemdeling te zijn geweest. De hunkering naar het onbekende, het mystieke en onbereikbare aan de andere kant van de grens.
De vreemdeling mag binnenkomen als gast, vluchteling of werkkracht wanneer zij zich confirmeert aan de heersende waarden, normen, regels, rituelen, structuren en processen van de cultuur. Wij tolereren haar en vinden dat wij de ander goed doen.
De plaats van de vreemdeling in de groep is nooit zeker omdat het afnemen van deze plaats en het elimineren uit de groep altijd als het zwaard van Damocles boven het hoofd van de vreemdeling hangt.
Met haar bewoners gevangen in het web van dualiteitsdenken uit het pre-moderne en moderne denken raakt de westerse cultuur verstrikt in haar zelf gecreëerde interne conflicten en tracht zij, middels de haar door de structuur voorhanden zijnde regelgeving en de door institutie gegenereerde procedures, de orde te herstellen.
Julia Kristeva zegt over de zogenaamde vreemdelingen problematiek in de westerse wereld:
” Ten aanzien van het vreemdelingenprobleem zijn de woorden, de moeilijkheden, ja zelfs de impasses van onze voorouders meer dan een geschiedenis; ze vormen een culturele afstand die bewaard en ontwikkeld moet worden, een afstand waaruit de primaire houdingen van afwijzing of van onverschilligheid gematigd en veranderd zouden kunnen worden, evenals de willekeurige of utilitaire beslissingen waarmee tegenwoordig de betrekkingen met vreemdelingen geregeld worden. Te meer daar wij allemaal bezig zijn vreemdeling te worden in een wereld die wijder is dan ooit, veelvormiger dan ooit onder haar ogenschijnlijke eenheid van wetenschap en media.”1
Het is opnieuw in het voorbijgaan aan vroeger – in het besef van onze eigen vreemdheid en de eigenheid van de ander – het absolute en dualistische achter ons laten om ruimte en openheid te scheppen voor de (nieuwe) diversiteit van de groep. De ander en ik, het vreemde en vertrouwde hebben elkaar ontmoet en gaan samen verder.
1. Uit : De vreemdeling in onszelf. Pagina 114
Eerder verschenen:
Deel 1 : Hoe wij zien dat wij zijn.
Deel 2 : Hoe wij weten wat wij zijn.
Deel 3 : Gekooide vrijheid
Deel 4 : Een wereld van verschil.
Deel 5 : Gender; de scheiding tussen Ik en de Ander.
Deel 6 : Seksualiteit; de scheiding tussen het huis en de wereld.
Nog volgend:
Deel 8 : In het spreken treffen wij elkaar. De gender, sexuele en culturele dimensie.
Deelnemerslijst
Het kolonialisme was niet het begin van het etnisch denken , dus ook die witte man stond niet aan het begin en zeker ook niet aan het einde. Wel kan je zeggen dat er een soort verwetenschappelijking optrad van een racistisch georienteerde koloniale houding, maar ook daar is nogal een debat over of je dat zo eenduidig kunt stellen, zie bv. de discussies n.a.v van Edward Said’s ‘Orientalism’. Vorig jaar vonden er stevige rellen plaats tussen Zuid-Afrikanen en immigranten met heel veel doden aan de kant van de immigranten , het waren eerder een soort pogroms trouwens , dus we zijn inmiddels weer voorbij die kwestie van slechts die ‘Witte Man’, denk ik.
Waarom heeft de Papoea niet de diverse variaties van de blanke mens gedetermineerd, gecategoriseerd, gewaardeerd en gepositioneerd?
Is dat omdat de Papoea een betere mens is dan de blanke mens, of omdat de blanke mens verder is dan de Papoea?
Trouwens: geloof jij in de Zondeval?
En heb je ook wel eens gedachten gewijd aan het verlossen van de antilope van het kwaad dat is de leeuw?
De mens bestaat als individu verbonden met groepen. Hij bestaat nooit louter als individu. Robinson Crusoe werd geschreven om dit duidelijk te maken.
Deels kunnen die groepen als voornamelijk gekozen worden ervaren.
Dan denken we aan een vereniging, een werkkring of een vriendenkring.
Deels zijn die groepen niet door het individu zelf gekozen groepen.
Dan denk ik aan het kind dat niet zijn ouders kiest, de gekregen nationaliteit die maar moeizaam kan worden veranderd, je moedertaal die je evenmin als je moeder kiest.
Merkwaardig genoeg zijn vele van die niet gekozen groepen vaak veel belangrijker dan vele gekozen groepen.
Wat al aangeeft dat toch niet uit het oog mag worden verloren dat de abstracties van de Franse revolutie als daar zijn: elk mens wordt gelijk en vrij geboren, die tot op de dag van vandaag nazinderen, zijn wat ze zijn: principes en programma’s met door Darwin en Freud deels onderuitgehaalde vooronderstellingen.
Meer een doel, een programma, dan een nauwkeurige registratie van de werkelijkheid.
Het lijkt me nuttig als men echt begaan is met dat programma uit te gaan van de werkelijkheid op basis van wat we inmiddels van de mens weten en niet van intussen hol klinkende slogans gebaseerd op kennis van meer dan 200 jaar geleden.
Etniciteit was en is een oude culturele markering. Nog steeds zijn er mensen uit sub-sahara afrika die met insnijdingen in hun gezicht rondlopen , ooit tekens om te bepalen tot welke stam je behoorde,(nu traditie, die verdwijnt).Met de antilope en de leeuw heeft dat dus verder weinig te maken, het is menselijk,intussen gaat de mens ook nog eens verder, zij het moeizaam, omdat het zo oud is en in de genen zelfs.Maar ja , dat is er zoveel.
Niets gaat gaat vanzelf.
De mens is een Dierenrijk met ieder soort zijn eigen domein! Niets en niemand van deze menssoorten is beter en of verder dan de ander.
Alles verloopt vanuit een gedetermineerdheid. Zonder vrije wil!! An.
@iris kijkt,
De uitleg is deze:
1. Ina constateert dat de blanke mensen zijn wetenschap toepast op de niet-blanke.
2. Ik constateer dat de leeuw de antilope verobert.
3. Ina veroordeelt het toepassen van de blanke wetenschap.
4. Ik vraag aan Ina of ze de leeuw veroordeelt.
Interessant!
Ja we zijn inderdaad allemaal bezig vreemdeling te worden, als we het al niet zijn…
Inderdaad, An, elke mens is een soort op zichzelf.(maar helaas geldt dat niet voor allemaal)
Ik gebruik mijn eigen uitdrukkingen van liefde voor mannen als voor vrouwen. Ik lees veel boeken maar ik keer steeds terug naar mijn liefde.
groet
Ruud jouw vraag kan niet gesteld worden. De anti-lope ziet géén leeuw, de leeuw geen anti-lope. Jij ziet ze…, dat is het verschil.
Is dit een tautologie?
Ja…, maar onwaar.
@ Iris : Ik heb het helemaal niet over de koloniale tijd. Wel over hoe de overgang naar de moderne tijd en de ontwikkeling van de wetenschap die wereld indeelde en verbeeldde.
Het Westen acht zichzelf nog steeds superieur en in die zin zijn we het tijdperk van de Witte man nog steeds niet voorbij. Neemt niet weg dat het uiterlijk van kleur kan verschillen.
@ Ruud : Ik geloof niet in de Zondeval noch in de goddelijkheid van de Witte man.
@ Wies : en het is de kunst om vanuit die verschillende posities naar je zelf de te kijken en pas dan tot een andere keuze te komen.
Loslaten wat vast is…of lijkt te zijn.
@ Alib : Stel ik dat dan…volgens mij is een noodzakelijke voorwaarde bewegen en dat gaat niet vanzelf.
@ An : Het gaat mij dan ook om het doorzien /onderkennen/erkennen van die gedetermineerdheid.
@ Helena : of altijd zijn geweest.
@ Robert : Liefde maakt in dat geval heilzaam blind.
Ja, Ina, dat is mooi en interessant!