Orde : Agaricales
Familie : Amanitaceae
Geslacht : Amanita-Amaniet
Soort : Panteramaniet (Amanita pantherina)

De Amanieten van het genus Amanita vormen een groep van Plaatjeszwammen met een velum universale, dat meestal als vlokken of schubben op de hoed en/of als beurs om de steelvoet achterblijft, en meestal ook een velum partiale, dat als ring om de steel achterblijft, met van de steel vrijstaande, witte plaatjes. Sporeekleur is wit (of bleekgroen). Ectomycorrhizavormers (behalve Amanita inopinata). In Nederland komen 22 soorten van het genus Amanita voor.

Als je op één van de foto’s klikt krijg je een diashow op groot formaat van alle foto’s.

Het eerste deel van zijn wetenschappelijke naam, ‘Amanita’ is afkomstig van het Griekse woord ‘Amanitai’. Het is een meervoudsvorm en betekent ‘(een soort) Paddenstoelen’. Het tweede deel, ‘pantherina’, betekent natuurlijk ‘panter’.De panteramaniet wordt algemeen gezien als meer giftig dan de vliegenzwam en heeft daardoor ook wat meer dodelijke slachtoffers op zijn geweten. Die giftigheid is het gevolg van de grotere hoeveelheid van de alkaloïde muscarine. De rest van de actieve giftige chemicaliën, die in de panteramaniet worden aangetroffen, zijn muscimol, muscazone en ibotenisch zuur. Muscimol heeft een chemische structuur, die erg lijkt op het in de hersenen werkzame neurotransmitter GABA, wat de hallucinaties verklaart.

Het eerste deel van zijn wetenschappelijke naam, ‘Amanita’ is afkomstig van het Griekse woord ‘Amanitai’. Het is een meervoudsvorm en betekent ‘(een soort) Paddenstoelen’. Het tweede deel, ‘pantherina’, betekent natuurlijk ‘panter’.

De panteramaniet wordt algemeen gezien als meer giftig dan de vliegenzwam en heeft daardoor ook wat meer dodelijke slachtoffers op zijn geweten. Die giftigheid is het gevolg van de grotere hoeveelheid van de alkaloïde muscarine. De rest van de actieve giftige chemicaliën, die in de panteramaniet worden aangetroffen, zijn muscimol, muscazone en ibotenisch zuur. Muscimol heeft een chemische structuur, die erg lijkt op het in de hersenen werkzame neurotransmitter GABA, wat de hallucinaties verklaart.

Mocht je zo onverstandig zijn om een stukje van de panteramaniet op te eten dan kun je de eerste vergiftigingssymptomen na 30 tot 90 minuten verwachten. Ze duren gewoonlijk een uur of zes, maar het kan ook zo zijn dat je pas na 24 uur weer klachtenvrij bent. Het is het onvoorspelbare van de natuur.

Beschrijving
Hoed bolvormig, dan gewelfd tot uitgespreid, Ø 6-10 cm, glad, oker- tot donkerbruin, met witte, wrattige schubjes.
Lamellen dicht opeen, wit.
Steel 9-13 cm x 10-15 mm, glad, wit, met een rafelige, hangende, witte ring, aan de basis met ringvormige, vlokkige zones en een witte beurs om de sterk opgezwollen voet. Vlees wit. Geur zwak, aangenaam.
Giftig.

Voorkomen
Bij loofbomen (eik, beuk, berk), soms bij naaldbomen, in loofbossen en gemengde bossen en lanen.
Ectomycorrhizavormend.

Status
Vrij algemeen tot zeldzaam.

Verwante en/of gelijkende soorten
Amanita rubescens

Extra informatie
In de soms met de Parelamaniet (Amanita rubescens) verwisselde Panteramaniet komt muscarine in gevaarlijke tot dodelijke concentraties voor.
De belangrijkste symptomen zijn een, soms wisselende, stimulatie en depressie van het centrale zenuwstelsel. Daarna ontstaan slaperigheid, gevolgd door een toestand van verwarring met ataxie (ongecoördineerde bewegingen van ledematen, die te wijten zijn aan een stoornis van de fijne coördinatie van de spieren), duizeligheid en een euforisch gevoel die lijkt op dronkenschap als gevolg van alcohol.

De volgende serie symptomen zijn toegenomen activiteit, illusies en zelfs manische opwinding. Deze periodes van opwinding kunnen wisselen met periodes van of slaperigheid, een diepe slaap of zelfs stupor (een toestand van verdoving). De optredende hallucinaties zijn slechts illusies, die het gevolg zijn van een verkeerde interpretatie van de zintuigen.

Er is onderzoek gedaan naar het in de panteramaniet aanwezige ibutenisch zuur en het lijkt misschien een toekomst te hebben als smaakversterker: het is 20 keer krachtiger als monosodium glutamaat en dat is bij ons in de oosterse keuken meer bekend als vetsin.

Foto’s genomen 5 augustus 2010. (Bussum- Bussummerheide)

Bron informatie : Soortenbank

Terug naar de Paddestoelen Index