Toen ik vanmorgen de voorpagina van OBA bekeek, stokte voor een luttele seconde mijn adem, toen ik dit bericht van Woutervan Heiningenzag. Adrienne Rich met een begin en einddatum. Op 27 maart heeft zij het leven verlaten. Ze was van het zelfde geboorte jaar als mijn moeder. Ik leerde Adrienne Rich eerst kennen als voorvechtster van vrouwenrechten en theoretisch feminisme. Dit was tijdens colleges Vrouwenstudies begin tactiger jaren op het HBO en later toen ik in 1991 een docteraal studie vrouwenstudies binnen de Wijsbegeerte volgde. In die tijd had ik ook al wat gedichten van haar gelezen.

In 1986 kocht ik het boek Bloed, Brood en Poëzie, wat een verzameling van haar in de periode van 1971-1984 geschreven essays. Vanmiddag heb ik het boek gepakt en ben er in gaan lezen. Opnieuw werd ik door haar passie en energie, haar zoektocht en het willen vinden en blijven twijfelen gegrepen.

Op de achteflap van hte boek staat:

Met haar essays over Jane Eyre, Emily Dickinson en Elizabeth Bishop verplaatst zij zich in het leven van bekende vrouwen. Het fascinerende daarbij is dat zij [Adrienne Rich] hen behandelt als tijdgenotenen en hen daarmee verlost uit hun historisch isolement. Ze worden bij haar exemplarisch voor een overlevingsstrategie, die vrouwen vandaag de dag nog steeds kunnen kiezen.
De bundel bevat naast deze literaire essays ook belangrijke theoretische bijdragen aan het feministisch denken.

Adrienne wist op een geweldige doordringende manier met proza en poëzie haar feministische inzichten in te zetten voor allerlei bevrijdingsbewegingen.

Het besef dat er een sterke dynamiek was tussen poëzie en proza als taal en poëzie als een soort actie, onderzoekend, brandend, onthullend en de dialoog aangaand met de ander kwam toen ze begon te doceren in een zwart getto. Toen in de jaren zestig de autonome vrouwenbeweging kwam opzetten en het prive leven politiek werd kwam de verbinding met het vrouw zijn.

Uit de bundel pagina 306-307:

Direct en openlijk schrijven als vrouw, uit het lichaam en de ervaring van een vrouw, het leven van vrouwen serieus nemen als thema en bron van kunst, was iets waarnaar ik al zolang ik schreef uit een diepe behoefte had gehunkerd. Het plaatste mij naakt en rechtstreeks tegenover zowel woede als paniek; inderdaad betekende het het ineenstorten van de weeld zoals ik hem altijd had gekend, het einde van de zekerheid, om Baldwin nogeens te parafraseren. Maar het maakte enorm veel energie in mij los, net als in zoveel andere vrouwen om die manier van schrijven bevestigd en bekrachtigd te zien. in een groeiende politieke gemeenschap. Ik voelde voor de eerste keer de overbrugging van de kloof tussen dichteres en vrouw.

In de jaren tachtig kwam het besef van het wit zijn:

Uit de bundel pagina 321

‘Inzien hoe wit-zijn ons begrenst’. We mogen dan als vrouwen buitengesloten zijn, maar als witte westerse theoretici sluiten we ook anderen buiten. Omdat de door ons beleefde ervaringen gedachteloos die van witten zijn, omdat zelfs onze ‘vrouwenculturen’ haar wortels hebbeb in een westerse traditie. Onze plaats erkennen, inzien dat we het gebied waar we vandaan komen moeten benoemen eb de omstandigehden die we als vanzelfsprekend aanvaarden. Er is verwarring tussen wat het witte, westerse oog ziet en wat het op vrouwen gerichte oog ziet. Er is angst de centrale plaats te verliezen van het witte perspectief, terwijl we tegelijke pretenderen over alle vrouwen te spreken.

In 2007 hield Adrienne een indrujwekkende speech bij de uitreiking van de door Jews for Racial and Economic Justice (JFREJ) aan haar toegekende Rabbi Marshall T. Meyer Risk-Taker Award. Hiermee wil ik dit in memoriam afsluiten: