Ik ben geen creationist en ga er daarom vanuit dat het leven begon bij de eencellige. En alhoewel wij meercellige wezens zijn zwerven er door ons lichaam eencelllige wezentjes (fagocyten) die leven van de binnengedrongen bacterieën en andere ziekteverwekkers. Ze lijken heel veel op amoeben. Ook zij zijn voortdurend op zoek naar smakelijke bacteriën.
Sommige soorten kunnen zich spontaan verenigen tot een meercellig organisme. Dan ontstaat een zogenaamde slijmzwam.
 

Ga naar: Zilveren boomkussen, ook Gewone boomwrat

Over de plaats van deze myxomyceten in de indeling der levende wezens bestaan heel wat opvattingen. Ze vormen een kleine, relatief homogene groep van eukaryotische organismen en worden dikwijls geplaatst tussen de dieren (wegens hun voortbeweging) en de fungi of echte zwammen (omdat ze sporen produceren). Hun verzamelnaam is afgeleid van de Griekse woorden “myxa” wat slijm en “myketes” wat zwam betekent.
 
Slijmzwammen of myxomyceten produceren vruchtlichamen met een grote verscheidenheid aan vormen en kleuren. Er zijn zo’n duizend soorten op dit moment bekend.De meeste myxomyceten zijn amper een paar millimeter groot. Boomstronken die al gedeeltelijk vergaan zijn, bladafval, dierlijke faecaliën en composthopen zijn hun favoriete leefomgeving. De meeste soorten houden van warm en vochtig weer maar je kunt ze het hele jaar door tegenkomen.
De slijmzwam is een echte kosmopoliet en heeft zich bijna over de hele aardbol verspreid.
Het grootste deel van zijn leven bestaat de slijmzwam uit een vrijlevende massa van eencellige. Dit plasmodium herbergt zo’n 10.000 celkernen, die zich synchroon delen. Een dergelijk plasmodium kan vrij groot worden, soms zelfs een vierkante meter bedekken. Het beweegt zich en laat daarbij net als een naakt slak een slijmspoor achter.
 
Gedurende de periode waarin het plasmodium bezig is vruchtlichamen te vormen, is het in het algemeen uiterst kwetsbaar, omdat het dan niet in staat is sclerotia te vormen. De sporen worden op de steel en binnen de wand van het vruchtlichaam gevormd. Het vruchtlichaam barst bij rijpheid en scheurt open, waarna de meestal ronde en wrattige sporen zich als roodbruine, purperbruine tot bruinzwarte wolkjes via de wind verspreiden. Onder gunstige omstandigheden gaan de sporen kiemen en produceren zo meestal 1 tot 4 haploïde, vrije Protoplasten (naakte cellen). Sommige bezitten een zweephaar en noemen we myxomonaden en anderen gedragen zich amoeboïd en noemen we myxamoeben. In vochtige omstandigheden zullen vooral protoplasten met zweephaar gevormd worden terwijl in droge condities de amoeboïde vorm domineert. Deze 2 vormen kunnen ten alle tijden in mekaar overgaan. Bij ongunstige omstandigheden kunnen deze protoplasten ook nog tijdelijk tot overlevingssporen omgevormd worden die we microcysten noemen. Uiteindelijk gaan 2 compatibele myxamoeben of myxomonaden versmelten tot een diploïde zygote. Deze zygote gaat zich daarna voeden en groeien met de uiteindelijke vorming van het plasmodium. Binnenin dit plasmodium gebeurt een groot aantal synchrone kerndelingen waardoor de cyclus helemaal rond is.
 
Slijmzwammen kunnen zelfs een zeker “intelligent” gedrag vertonen. Ze zijn in staat om in een doolhof de kortste weg naar een voedselbron te vinden en ze kunnen hun lichaam zodanig van vorm veranderen dat ze maximaal profijt halen van meerdere voedselbronnen. De delen van het lichaam blijven dan onderling verbonden met buisvormige structuren.
Zeer slimme eencelligen dus.

Hier een filmpje waarin dit fenomeen te zien is en in vierdelen een mooi duitse documentaire over het mysterieuze leven van de slijmzwam.